پى برده بوده است ، لهذا آنجا كه از قربانى نهى مىكند مىگويد « خدا جسم نيست كه احتياج به غذا داشته باشد » « 1 » ولى خدا در دورهء ساسانى رسماً داراى شكل و شمايل و ريش و عصا و رداست . نقشهايى كه از دورهء ساسانى در نقش رجب و نقش رستم و طاق بستان مانده و در آن نقشها اهورامزدا تاج سلطنت را به اردشير يا شاهپور يا خسرو عطا مىكند ، نشان مىدهد كه چگونه موبدان ساسانى از اهورامزدا كه در انديشهء زردشت تجرد يافته بود بتى ساخته‌اند . كريستن سن نقش رستم را اينچنين شرح مىدهد : « اورهرمزد تاجى كنگره‌دار بر سر نهاده است و گيسوان مجعدش از بالاى سر و ميان تاج پيداست . حلقه‌هاى گيسو و ريش دراز و مربع او هيئتى بسيار عتيق دارد ، لكن از حيث لباس چندان با شاه متفاوت نيست ، او نيز نوارهاى چين خورده دارد كه از تاجش آويخته است . زين و برگ اسبان ( اسب خدا و اسب شاه ) يكسان است ، فقط لوحى كه در قسمت مقدم زين شاه نهاده‌اند منقش به سر شيران برجسته است اما زين اسب اورمزد داراى نقش گل است . » « 2 » نقش خدا ( اهورامزدا ) با همان ريش و عصا و يال و كوپال به عنوان يك آرم ملى بر روى تابلو بسيارى از مؤسسات زردشتى در عصر حاضر به چشم مىخورد و نشانه‌اى از انحطاط فكرى دورهء ساسانى است . زردشتيان از يك طرف مدعى خداشناسى و توحيدند و « اهورامزدا » را همان « اللَّه » مسلمين كه « لا تُدْرِكُهُ الْأَبْصارُ وَ هُوَ يُدْرِكُ الْأَبْصارَ وَ هُوَ اللَّطِيفُ الْخَبِيرُ » « 3 » است معرفى مىكنند و از طرف ديگر شكل و شمايل برايش مىكشند و تاج و ريش و عصا برايش مىسازند و او را به صورت يك بت نمايش مىدهند . حقيقتاً مايهء شرمسارى ايران و ايرانيان است كه با اينكه چهارده قرن است به

--> ( 1 ) . قرآن كريم مىفرمايد : « لَنْ يَنالَ اللَّهَ لُحُومُها وَ لا دِماؤُها وَ لكِنْ يَنالُهُ التَّقْوى مِنْكُمْ » ولى قرآن اصل قربانى را به عنوان اطعام فقرا منع نمىكند : « وَ أَطْعِمُوا الْبائِسَ الْفَقِيرَ » ، « فَكُلُوا مِنْها وَ أَطْعِمُوا الْقانِعَ وَ الْمُعْتَرَّ » . ( 2 ) . ايران در زمان ساسانيان ، ص 112 . ايضاً رجوع شود به صفحهء 110 شمايل خدا در نقش رجب ، و صفحهء 257 شمايل خدا در نقش رستم ، و صفحهء 481 شمايل خدا در طاق بستان . ( 3 ) . انعام / 103 .